Kalwaria Wielewska

Atrakcja turystyczna jak również miejsce ważne ze względu na religijny charakter. Jedyne Sanktuarium Męki Pańskiej w diecezji pelplińskiej. W skład kalwarii wchodzą 23 obiekty, w tym 14 kaplic, 6 kompozycji rzeźbiarskich, święte schody, ambona oraz pustelnia. Kaplice są murowane, pokryte tynkiem, osadzone na fundamentach z kamienia polnego, granitu i cementu.

Wielewskie sanktuarium zostało zbudowane w latach 1915-27 według projektu Teodora Mayra z Monachium. Inicjatorem i budowniczym kalwarii był ks. Józef Szydzik. Warto przyjrzeć się wielewskiej świątyni parafialnej pw. Św. Mikołaja. Największym zabytkiem jest tam łaskami słynący barokowy obraz Matki Bożej Pocieszenia. Pierwszą wybudowaną kaplicą był „Ogrójec”, poświęcony 19 sierpnia 1915 roku. W porządku chronologicznym etapami Drogi Kalwaryjskiej są następujące kaplice:

Kaplica „Ogrójca” (1916) – wewnątrz znajdują się piękne sklepienia, ozdobione malowidłami, neobarokowy ołtarz z rzeźbą Chrystusa oraz witraże z cytatami z Ewangelii św. Mateusza,
Kaplica „Serca Pana Jezusa” (1916) – czworoboczny budynek położony za cmentarzem, w pobliżu jeziora,
Kaplica „Serca NMP – Królowej Pokoju” (1919) – kaplica ta, ze względu na treść obrazu umieszczonego w ołtarzu, zwana była również kaplicą Matki Boskiej Siewnej. Obraz przedstawia Matkę Boską i patrona rolników św. Izydora Oracza,
Kapliczka „Nad Cedronem” (1916) – kształtem przypomina bramę lub łuk triumfalny, a balustrady, znajdujące się po obu stronach drogi, ozdobione są symbolami czterech ewangelistów: Lwa, Orła, Wołu i Człowieka,
Kaplica „Dam Annasza” (1916) – kapliczka ta wzorowana jest na „Bożych Mękach” spotykanych przy krzyżówkach dróg. Usytuowany jest nad jeziorem Ciepłym, koło św. Schodów. W niszy znajduje się olejny obraz przedstawiający arcykapłana Annasza w szatach kapłańskich,
Św Schody (1916, 1934) – są to liczące 53 stopnie schody prowadzące na wzgórze. Liczba stopnie odpowiada ilości zdrowasiek różańca,
Kaplica „Dom Kajfasza” (1916) – wybudowano ją powyżej św. Schodów i roztacza się stąd piękny widok na okolice Wiela. Kaplica powstała na planie ośmioboku, a w jej wnętrzu znajduje się drewniana rzeźba przedstawiająca Jezusa w piwnicy,
Kaplica „Biczowania” (1923) – wybudowano ja na planie trójkąta, jako kaplice otwartą. W środku znajduje się rzeźba Chrystusa przykutego do słupa,
Kaplica „Pałac Piłata” (1922) – jest największa z kaplic Kalwarii. Na piętrze znajduje się balkon, a na nim ustawione są rzeźby przedstawiające Piłata i Jezusa w koronie cierniowej. Wewnątrz kaplicy znajduje się druga grupa figur, wyobrażająca Chrystusa otoczonego przez żyda o żołnierza u tronu Piłata (I stacja drogi krzyżowej);

Dalej na kalwaryjskiej drodze ustawione są 4 grupy figur, stanowiące kolejne stacje drogi Krzyżowej:

„Pan Jezus bierze krzyż na ramiona” (1927) – II stacja,
„Pan Jezus pod krzyżem pierwszy raz upada” – III stacja,
„Spotkanie Chrystusa z Bolesną Matką Swoją” – IV stacja,
„Szymon Cyrenejczyk pomaga dźwigać krzyż Panu Jezusowi”, grupa figur przy kaplicy św. Weroniki – V stacja,
Kaplica „św. Weroniki ocierającej twarz Panu Jezusowi” (1961) – kaplica ta zbudowana została na planie ośmioboku. Znajdują się tu dwa wejścia – jedno prowadzące do wnętrza, a drugie na ambonę. Kaplicę zdobią witraże oraz spoczywająca za drewnianą krata rzeźba Chrystusa dźwigającego krzyż i klęczącej przed nim św. Weroniki z chustą
Kaplica „II Upadku Pana Jezusa” (1917) – kaplica ta zwana jest burską, gdyż wybudowana została ze składek bruskich parafian. Wewnątrz znajduje się ołtarz z rzeźbą Chrystusa upadającego pod krzyżem (VII stacja drogi Krzyżowej),
Kaplica „Płaczących Niewiast” (1924) – zbudowano ja na planie kwadratu. Głównym elementem wystroju wnętrza jest płaskorzeźba Chrystusa ukoronowanego cierniem, w otoczeniu płaczących niewiast i dzieci,
Kaplica „III upadku Pana Jezusa” (1924) – wystawiona na planie krzyża kaplica położona jest w dolinie, pośród zalesionych wzgórz. Wewnątrz znajduje się rzeźba Chrystusa leżącego pod krzyżem oraz płaskorzeźby przedstawiające kobiety i modlące się dziecko, zwrócone w stronę Jezusa,
Kaplica „Obnażenia Pana Jezusa – X stacja drogi krzyżowej, ma kształt prostopadłościanu, w którego w szczytowej ścianie umieszczono płaskorzeźbę „Obnażenie z szat”,
Grupa Figur „Przybicie do krzyża” (1925) – usytuowana jest na stoku wzgórza przy kaplicy „Ukrzyżowanie”,
Kaplica „Ukrzyżowania” (1916) – ze względu na okazałość i bogactwo architektoniczne zwana jest kościółkiem. Kaplicę tę wybudowano na planie koła z dwoma krużgankami, tworzącymi podkowę. Przed wojną znajdował się tu mały dzwon, przeniesiony obecnie do kościoła we Wielu. Wewnątrz znajduje się interesująca drewniana ambona w kształcie kielicha kwiatu oraz ołtarz z figurą Chrystusa na krzyżu pośród łotrów. Warto zwrócić uwagę na witraże przedstawiające anioły (obecnie przeniesione do kościoła we Wielu),
Kaplica „Groby Pańskiego” (1922) – kaplice zbudowano na planie krzyża, z apsyda. Położona jest u podnóża Białej Góry nad jez. Wielewskim. Wnętrze kaplicy jest trzypoziomowe. Najwyżej znajduje się XIII-wieczna stacja drogi krzyżowej – „Zdjęcie z krzyża” – wewnątrz rzeźba Matki Boskiej tulącej ciała Jezusa i dziecka trzymającego Jego martwa dłoń. Na dolnym poziomie znajduje się stacja XIV – Grób Pański. Rzeźba zmarłego Jezusa położono jest na katafalku w niszy. Po obu jej stronach znajdują się filary podtrzymujące najwyższe piętro kaplicy,
Ambona (1946) – jest to oryginalna ambona w kształcie łodzi z podniesionym żaglem, Pustelnia – budynek ten przez lata służył za mieszkanie opiekunów kalwarii. Obecnie mieści się tutaj siedziba grupy młodzieżowej z Parafii Św. Krzyża w Tczewie.

Kalwaria wielewska

Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Mikołaja
83-441 Wiele, ul. Derdowskiego 1
tel. 058 687 34 91